ห้องน้ำสุดหรู ณ ห้างสรรพสินค้าชื่อดังใจกลางกรุงเทพฯ แห่งหนึ่ง ชายวัยกลางคนเดินมาที่อ่างล้างมือหลังจากที่เค้าได้ทำธุระเสร็จแล้ว เค้ายืนอยู่หน้าอ่างอยู่สักพักหนึ่ง สายตาของเค้าจ้องมองไปที่ก๊อกน้ำที่อยู่ตรงหน้าเค้าไม่รู้ว่าจะเปิดก๊อกน้ำนี้ได้อย่างไรภาพเหล่านี้เราคงจะเคยเห็นกันมาบ้างสำหรับห้องน้ำที่ใช้ก๊อกระบบ sensor บางคนค้นพบวิธีเปิดก๊อกน้ำนี้จากการลองผิดลองถูกบางคนรู้ว่ามันเปิดอย่างไรหลังจากที่ได้ดูคนอื่นทำจริงๆ แล้วก๊อกน้ำแบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อให้คนใช้งานได้สะดวกขึ้นแล้วทำไมบางคนถึงไม่สามารถใช้มันได้ในครั้งแรกที่พบ
เราเคยสงสัยหรือไม่ว่าทำไมเราถึงรู้ว่าสิ่งนี้มีไว้ทำอะไรทำไมเราถึงรู้ว่าประตูแบบนี้จะต้องดึง/ผลักทำไมประตูแบบนี้เราจะต้องเลื่อน ทำไมประตูแบบนี้เราจะต้องเดินเข้าไปใกล้ๆ แล้วมันถึงจะเปิดในการออกแบบ interface ต่างๆ นั้น มักจะมีวิธีการออกแบบที่นิยมทำต่อๆ กันมา เพราะนักออกแบบต่างลงความเห็นว่าวิธีนี้มันจะช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถเข้าใจได้ง่ายที่สุดแล้ว เราจะเรียกวิธียอดนิยมเหล่านี้ว่า“Conventions”เราสามารถพบ conventions ได้ทั่วไปในชีวิตประจำวันไม่ว่าจะเป็นการออกแบบฝาขวดน้ำดื่มที่มักจะเป็นแบบเกลียว การออกแบบฝาของขวดน้ำอัดลมที่มักจะเป็นแบบฝาจีบหรือแม้แต่การออกแบบที่เปิดกระป๋องเบียร์จะเห็นว่าเราสามารถเปิดภาชนะบรรจุของเหลวเหล่านี้ได้โดยแทบจะไม่ต้องคิดอะไรเลยเพราะเราเคยชินกับมันอยู่แล้ว ดังนั้นการออกแบบอะไรก็ตามที่ใช้ conventions เข้ามาช่วย จะทำให้ users รู้ถึงวิธีที่จะใช้งานสิ่งนั้นๆ ได้อย่างรวดเร็วแต่เราจะรู้ได้อย่างไรว่า convention นี้เป็นวิธีที่ดีที่สุดแล้ว ? แน่นอนว่าไม่มีใครรู้ จนกว่าจะมีคนที่สามารถสร้าง convention ขึ้นมาใหม่ได้นั่นเอง คำถามก็คือในเมื่อมี
คนบางคนสามารถสร้าง interface แบบใหม่ขึ้นมาจนกลายเป็น convention ใหม่ไดhแล้วทำไม users ถึงได้รู้วิธีการใช้งานของมัน ในเมื่อเค้ายังไม่เคยใช้มันมาก่อน ? คำตอบคือ interface นั้นจะต้องมีบางสิ่งที่จะช่วยบอกใบ้ให้กับ users ว่าสิ่งนั้นคืออะไรสามารถทำอะไรกับมันได้บ้าง
Interface ที่ดีจะสามารถบ่งบอกวิธีการใช้งานได้ด้วยตัวของมันเอง ในการออกแบบอะไรก็ตาม เราจะต้องสร้าง affordance ขึ้นมา ซึ่งก็คือตัวบ่งบอกให้ users รู้ว่าเค้าจะสามารถติดต่อกับมันได้ด้วยวิธีไหน สมมติเราจะออกแบบประตู เราก็จะต้องสร้างอะไรสักอย่างที่จะทำให้ผู้ใช้งานรู้ว่าจะสามารถเปิดประตูนี้ได้อย่างไร หากเราเลือกใช้ลูกบิด ผู้ใช้งานก็จะรู้ว่าประตูนี้สามารถเปิดได้ด้วยการบิดไปที่ลูกบิด หากเราเลือกใช้ที่จับ ผู้ใช้งานก็จะเข้าใจว่าหากต้องการจะเปิดประตูนี้เราจะต้องดึง ลองนึกดูว่าถ้าเราเอาลูกบิดไปติดให้กับประตูที่ใช้เลื่อน ผู้ใช้งานจะสับสนแค่ไหน ?
หากคิดย้อนกลับไปถึงเรื่องของก๊อกน้ำที่เป็นระบบ sensorที่เราคิดว่ามันน่าจะช่วยให้ users ใช้งานได้ง่ายขึ้น แต่จริงๆ แล้ว มันอาจจะไม่ได้เป็นอย่างที่เราคิดเนื่องจากระบบ sensor นั้นยังไม่ถึงกับเป็น convention ของการออกแบบก๊อกน้ำ เมื่อ users พบกับ
ก๊อกน้ำประเภทนี้ เค้าจะต้องคิดหนักเป็นพิเศษเวลาคนเราเจอก๊อกน้ำอย่างแรกเลยก็คือเราจะต้องมองหาหัวก๊อกก่อนว่าเป็น
แบบไหน หากหัวก๊อกมีลักษณะสมมาตรคือเท่ากันทั้งด้านซ้าย-ขวาเราก็จะลองหมุนมันเพื่อที่จะเปิด ถ้าหัวก๊อกมีก้านยื่นออกมา
ด้านใดด้านหนึ่ง เค้าก็จะลองดันก้านนั้นไปอีกทางแต่ถ้าก้านนั้นยื่นออกมาตรงๆ เค้าก็จะลองดันก้านนั้นขึ้นจะเห็นว่าก๊อกน้ำที่เป็นระบบ sensor ไม่มีสิ่งที่ users เคยชินเหล่านี้เลยเมื่อคนเราหาสิ่งที่คุ้นเคยไม่เจอเราก็จะเริ่มลองผิดลองถูกเราอาจจะเริ่มเอามือไปลองคลำตัวก๊อกเพื่อดูว่ามันมีกลไกหรือปุ่มอะไรซ่อนอยู่หรือไม่ เมื่อคลำไปสักพัก sensor ก็จะสามารถตรวจจับมือของเราได้ น้ำก็จะเริ่มไหลออกมาจากก๊อกจะเห็นว่า users นั้นจะต้องใช้ความคิดไม่น้อยเลย หากเค้าไม่ได้ใช้สิ่งที่ออกแบบโดยใช้ conventions
การทำตาม conventions ไปเรื่อยๆจะเป็นการปิดกั้นความคิดสร้างสรรค์ของเหล่า designers ทั้งหลาย แต่วิธีนี้ถือเป็นวิธีการออกแบบที่ปลอดภัยที่สุดอย่างไรก็ตาม มันก็ไม่ได้หมายความว่าการคิดค้นสิ่งใหม่ๆ นั้นไม่ควรทำแต่อย่างใดเพียงแต่เราจะต้องมั่นใจว่าความคิดของเรานั้นยอดเยี่ยมมากพอที่จะมาแทนที่ conventions ที่มีอยู่เดิมได้ก็เท่านั้นเอง
Credit : www.siamhtml.com
By : www.SoGoodWeb.com
